جوش آوردن ناگهانی! ۴ روش تشخیص قطعات اصلی سیستم خنک کننده چری (ترموستات، واترپمپ و…)

این مقاله به عنوان بخشی تخصصی از چگونه با 5 روش ساده، قطعات اصلی چری را از تقلبی تشخیص دهیم؟ به بررسی یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های فنی خودرو، یعنی سیستم خنک کننده، می‌پردازد. این سیستم وظیفه مستقیم حفظ دمای عملیاتی موتور را بر عهده دارد و عملکرد نادرست آن، به خصوص در خودروهای چری و ام وی ام، می‌تواند به سرعت منجر به آسیب‌های جدی و پرهزینه‌ای مانند جوش آوردن و سوختن واشر سرسیلندر شود. در این راهنما، به صورت دقیق و فنی، روش‌های تشخیص اصالت ۴ قطعه کلیدی این سیستم را تشریح می‌کنیم تا از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کنید.

۱. ترموستات (Thermostat) – رگولاتور دمای موتور

ترموستات یک شیر مکانیکی حساس به دما است که در مسیر جریان مایع خنک‌کننده قرار دارد. وظیفه اصلی آن، مدیریت دمای موتور از طریق کنترل گردش آب به سمت رادیاتور است. تا زمانی که موتور به دمای عملیاتی استاندارد (حدود ۸۰-۹۰ درجه سانتی‌گراد) نرسیده، ترموستات مسیر را بسته نگه می‌دارد تا موتور سریع‌تر گرم شود. پس از رسیدن به این دما، دریچه آن باز شده و اجازه می‌دهد مایع خنک‌کننده برای کاهش دما به رادیاتور جریان یابد.

علائم خرابی یا تقلبی بودن ترموستات:

• افزایش بیش از حد دما: اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند (قفل شود)، از گردش آب جلوگیری کرده و باعث جوش آوردن سریع موتور می‌شود.
• کاهش دمای موتور از حد استاندارد: اگر ترموستات در حالت باز گیر کند، مایع خنک‌کننده به طور مداوم در حال گردش در رادیاتور است. این امر مانع از رسیدن موتور به دمای بهینه شده و منجر به افزایش مصرف سوخت و کاهش کارایی بخاری در فصول سرد می‌شود.
• نوسان آمپر آب: تغییرات نامنظم و ناگهانی در نشانگر دمای آب می‌تواند بیانگر عملکرد متناقض و گیر کردن‌های لحظه‌ای سوپاپ ترموستات باشد.

روش‌های تشخیص ترموستات اصلی چری:

• کیفیت آلیاژ و وزن: ترموستات اصلی از آلیاژهای باکیفیت مانند برنج یا فولاد ضد زنگ ساخته می‌شود که وزن قابل توجهی دارد. سطح آن باید دارای پرداخت‌کاری دقیق و بدون پلیسه باشد. نمونه‌های تقلبی معمولاً سبک‌تر و ساخته شده از آلیاژهای ضعیف هستند.
• بررسی فنر و سوپاپ: فنر در ترموستات اصلی، ضخیم، قدرتمند و دارای حلقه‌های منظم است. در مقابل، فنر نمونه‌های تقلبی نازک و ضعیف به نظر می‌رسد. سوپاپ اصلی باید حرکتی کاملاً روان و دقیق داشته باشد.
• حکاکی‌های دقیق: اطلاعات فنی مانند دمای عملکرد (مثلاً 82°C) و شماره سریال بر روی بدنه ترموستات اصلی به صورت لیزری یا پرسی با فونت واضح و عمیق حک شده است. در نمونه‌های تقلبی، این نوشته‌ها معمولاً چاپی، سطحی و با فونت‌های نامرغوب هستند.
• بسته‌بندی: به بسته‌بندی معتبر با هولوگرام و لیبل شرکت سازنده دقت کنید.

۲. واتر پمپ (Water Pump) – مسئول گردش مایع خنک‌کننده

واتر پمپ یک پمپ سانتریفیوژی است که نیروی خود را از طریق تسمه از میل‌لنگ موتور دریافت می‌کند. وظیفه حیاتی این قطعه، ایجاد جریان و فشار لازم برای پمپاژ مداوم مایع خنک‌کننده (آب و ضدیخ) در تمام کانال‌های موتور، رادیاتور و رادیاتور بخاری است. هرگونه اختلال در عملکرد آن، به معنای توقف گردش مایع و افزایش فاجعه‌بار دمای موتور است.

علائم خرابی یا تقلبی بودن واتر پمپ:

• نشت مایع خنک‌کننده: رایج‌ترین نشانه، نشت آب یا ضدیخ از سوراخ تخلیه (Weep Hole) یا واشر آب‌بندی واتر پمپ است.
• صدای غیرعادی: شنیدن صداهایی مانند ساییدگی، زوزه یا خرخر از قسمت جلوی موتور، نشان‌دهنده خرابی بلبرینگ‌های داخلی واتر پمپ است.
• افزایش دمای موتور: اگر پروانه‌های واتر پمپ دچار خوردگی یا شکستگی شوند یا بلبرینگ آن هرزگردی کند، فشار و دبی جریان مایع کاهش یافته و موتور داغ می‌کند.

روش‌های تشخیص واتر پمپ اصلی چری:

• جنس پروانه‌ها (Impeller): این مهم‌ترین بخش برای تشخیص است. پروانه‌های واتر پمپ اصلی از فلز مقاوم (چدن/آلومینیوم) یا پلیمرهای کامپوزیتی بسیار باکیفیت ساخته می‌شوند تا در برابر حرارت و خوردگی مقاوم باشند. در نمونه‌های تقلبی، از پلاستیک‌های بازیافتی و شکننده استفاده می‌شود که به سرعت کارایی خود را از دست می‌دهند.
• کیفیت بلبرینگ: شفت مرکزی واتر پمپ اصلی را با دست بچرخانید؛ باید کاملاً روان، بی‌صدا و بدون هیچ‌گونه لقی محوری یا شعاعی حرکت کند. وجود هرگونه صدا یا مقاومت در چرخش، نشانه کیفیت پایین بلبرینگ است.
• کیفیت بدنه و واشر: بدنه واتر پمپ اصلی دارای ریخته‌گری دقیق و پرداخت‌کاری تمیز است. واشر یا اورینگ همراه آن نیز باید از مواد انعطاف‌پذیر و باکیفیت ساخته شده باشد تا آب‌بندی کامل را تضمین کند.

۳. رادیاتور (Radiator) – مرکز تبادل حرارت موتور

رادیاتور یک مبدل حرارتی است که وظیفه اصلی آن انتقال گرمای مایع خنک‌کننده به هوای محیط است. مایع داغ ورودی از موتور، در شبکه‌ای از لوله‌های باریک و پره‌های آلومینیومی (فین) جریان می‌یابد. عبور هوا از بین این پره‌ها، حرارت را جذب کرده و باعث خنک شدن مایع قبل از بازگشت به موتور می‌شود.

علائم خرابی یا تقلبی بودن رادیاتور:

• نشتی: وجود نشتی از هر قسمتی از رادیاتور، به خصوص از محل اتصال مخازن پلاستیکی به هسته آلومینیومی، یک علامت خطر جدی است.
• کاهش بازدهی خنک‌کاری: گرفتگی مجاری داخلی به دلیل رسوبات یا آسیب فیزیکی به پره‌های خارجی، سطح تبادل حرارت را کاهش داده و باعث داغ کردن خودرو می‌شود.
• زنگ‌زدگی و خوردگی: استفاده از آلیاژهای بی‌کیفیت در رادیاتورهای تقلبی باعث خوردگی سریع و ورود ذرات زنگ به سیستم خنک‌کننده می‌شود.

روش‌های تشخیص رادیاتور اصلی چری:

• تراکم و نظم پره‌ها: در رادیاتور اصلی، پره‌های آلومینیومی بسیار متراکم، منظم و با ضخامت یکسان هستند. این ویژگی سطح تماس با هوا را برای تبادل حرارت بهینه می‌کند. در مدل‌های تقلبی، پره‌ها اغلب با فاصله بیشتر، نامنظم و نازک‌تر هستند.
• کیفیت اتصالات و پرس: محل اتصال مخازن پلاستیکی به هسته آلومینیومی را به دقت بررسی کنید. در رادیاتور اصلی، این اتصال توسط پرس‌های دقیق و یکنواخت و با استفاده از واشرهای باکیفیت انجام می‌شود.
• بسته‌بندی و وزن: رادیاتور قطعه‌ای حساس به ضربه است. بسته‌بندی اصلی باید کاملاً مقاوم و دارای محافظ‌های داخلی باشد. همچنین رادیاتور اصلی به دلیل استفاده از مواد اولیه مرغوب، وزن بیشتری نسبت به مدل تقلبی دارد.

۴. فشنگی آب (Coolant Sensor) – گزارشگر دقیق دما به ECU

این سنسور که با نام سنسور دمای آب نیز شناخته می‌شود، یک مقاومت حرارتی (ترمیستور) است که وظیفه اندازه‌گیری دمای مایع خنک‌کننده و ارسال آن به صورت سیگنال الکتریکی به واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU) را دارد. ECU از این داده برای تنظیم دقیق پاشش سوخت، زمان‌بندی جرقه و کنترل عملکرد فن‌های رادیاتور استفاده می‌کند.

علائم خرابی یا تقلبی بودن فشنگی آب:

• نمایش نادرست دمای آب: نشانگر آمپر، دمای غیرواقعی (بسیار بالا یا بسیار پایین) را نمایش می‌دهد یا نوسانات شدید و غیرمنطقی دارد.
• عملکرد نادرست فن رادیاتور: فن‌ها ممکن است به طور دائم روشن بمانند یا در دمای بالا اصلاً روشن نشوند.
• افزایش مصرف سوخت و دود سیاه: ارسال سیگنال دمای پایین به صورت اشتباه، باعث می‌شود ECU پاشش سوخت را افزایش دهد (حالت ساسات) که منجر به احتراق ناقص و افزایش مصرف سوخت می‌شود.

روش‌های تشخیص فشنگی آب اصلی چری:

• کیفیت پین‌های اتصال: پین‌های داخل کانکتور سنسور اصلی، صاف، براق و اغلب دارای روکش فلزات رسانا برای تضمین اتصال الکتریکی پایدار هستند.
• حکاکی‌های لیزری: شماره فنی و کد سازنده روی بدنه سنسور اصلی به صورت لیزری و با وضوح بالا حک شده است. نمونه‌های تقلبی معمولاً دارای چاپ‌های سطحی هستند که به راحتی پاک می‌شوند.
• کیفیت رزوه و بدنه: رزوه قسمت پیچی سنسور اصلی باید دقیق و تمیز ماشین‌کاری شده باشد. بدنه پلاستیکی یا فلزی آن نیز از مواد درجه یک، مقاوم در برابر حرارت و بدون هرگونه زائده تولید است.

نتیجه مستقیم خرابی: جوش آوردن خودرو

همانطور که تشریح شد، خرابی یا کیفیت پایین هر یک از این چهار قطعه می‌تواند به طور مستقیم منجر به افزایش دمای کنترل‌نشده و جوش آوردن موتور شود. برای اینکه بدانید در آن لحظه حیاتی چه اقداماتی باید انجام دهید و با سایر عوامل احتمالی آشنا شوید، حتما مقاله تخصصی ما را در این زمینه مطالعه کنید: ۱۰ علت جوش آوردن خودروهای ام وی ام و چری + راهکار تخصصی

نتیجه‌گیری: با دمای موتور شوخی نکنید!

سیستم خنک‌کننده یک مجموعه یکپارچه است که عملکرد صحیح آن به هماهنگی و کیفیت تمام اجزا بستگی دارد. استفاده از قطعات تقلبی، حتی اگر تنها یک قطعه باشد، می‌تواند کل سیستم را با اختلال مواجه کرده و خسارات سنگینی به موتور خودرو وارد کند. سرمایه‌گذاری بر روی قطعات اصلی و استاندارد، تضمین‌کننده آرامش خاطر و سلامت بلندمدت پیشرانه چری و ام وی ام شماست.

برای اطمینان از خرید قطعات اصلی سیستم خنک‌کننده و دریافت مشاوره فنی رایگان، کارشناسان ما در یدک ابزار آماده پاسخگویی به شما هستند.

تماس مستقیم با کارشناس فروش: ۰۹۱۲۴۴۹۸۴۶۶